Od 1 stycznia 2026 roku polski system kaucyjny wchodzi w nową fazę – producenci są zobowiązani do oznaczania opakowań nowym znakiem kaucji, a sklepy wdrażają recyklomaty zdolne przyjąć od razu całą torbę butelek. Rewolucja w zwrocie opakowań nabiera tempa, choć eksperci wskazują, że Polacy wciąż uczą się nowych zasad.
Nowe recyklomaty, które pojawiają się w sieciach handlowych, pozwalają wrzucić za jednym razem całą torbę butelek – bez konieczności wkładania każdego opakowania osobno. To przełom w wygodzie korzystania z systemu, który dotychczas bywał krytykowany za czasochłonność. System obejmuje trzy kategorie opakowań: butelki plastikowe PET do 3 litrów, puszki metalowe do 1 litra oraz butelki szklane wielokrotnego użytku do 1,5 litra. Kaucja wynosi 50 groszy za plastik i puszki oraz 1 złoty za szkło.
Liczby mówią same za siebie
Dane z pierwszych miesięcy funkcjonowania systemu są obiecujące, choć nadal dalekie od potencjału rynku. Według dostępnych danych, w sieci Netto między styczniem a lutym 2026 roku liczba zwrotów wzrosła aż 5,5-krotnie. W skali całego kraju wypłacono kaucję za około 500 tysięcy opakowań – to jednak zaledwie kropla w morzu, jeśli wziąć pod uwagę, że roczny obrót napojami w Polsce szacowany jest na 13-14 miliardów butelek. Jak wynika z dostępnych analiz, potencjał do zagospodarowania jest ogromny, a system dopiero rozkręca się na dobre.
Kurier odbierze butelki spod drzwi
Jedną z ciekawszych nowości jest usługa kurierska dla konsumentów, którzy nie chcą lub nie mogą samodzielnie donosić opakowań do sklepu. Polacy mogą korzystać z opcji, w ramach której butelki i puszki odbiera kurier bezpośrednio spod drzwi, a kaucja trafia na konto bez wychodzenia z domu. To rozwiązanie ma szczególne znaczenie dla osób starszych, niepełnosprawnych oraz mieszkańców obszarów z ograniczonym dostępem do punktów zbiórki. Eksperci wskazują, że podobne usługi w krajach zachodnich znacząco zwiększyły stopień zwrotów.
Kary i luki w wiedzy konsumentów
Nie wszyscy uczestnicy rynku podchodzą do nowych obowiązków z należytą starannością. Za niepobieranie lub niezwracanie kaucji grozi kara od 10 000 zł do nawet 500 000 zł – przepisy są więc surowe. Problem leży jednak również po stronie konsumentów: jak wynika z badań przeprowadzonych we wrześniu 2025 roku, jedynie 47 procent Polaków rozumiało zasady systemu kaucyjnego. To przełożyło się bezpośrednio na obciążenie pracowników sklepów, którzy musieli na bieżąco tłumaczyć zasady działania recyklomatów i procedury zwrotu. Kampanie informacyjne prowadzone przez operatora systemu mają tę sytuację stopniowo poprawiać.
Co dalej z systemem kaucyjnym?
Eksperci są zgodni – system kaucyjny w Polsce ma solidne fundamenty, ale jego efektywność zależy od tempa edukacji społecznej i dostępności infrastruktury. Jeśli przeciętna czteroosobowa rodzina konsekwentnie oddaje opakowania, miesięczne oszczędności mogą być odczuwalne w domowym budżecie. Kluczowe będą kolejne miesiące: rosnąca liczba nowoczesnych recyklomatów, wygodne usługi kurierskie i wyraźne oznakowanie opakowań powinny stopniowo przekonywać sceptycznych konsumentów. Branża liczy, że do końca 2026 roku wskaźniki zwrotów zbliżą się do poziomów obserwowanych w Niemczech czy krajach skandynawskich.
